Dwa lipcowe tygodnie plutonowego Pietrasiaka

Samoloty Adolfa Pietrasiaka

Z samolotami Adolfa Pietrasiaka jest podobnie jak z innymi informacjami o nim. Same okruchy i prawie zero zdjęć.

Wojna obronna i kampania francuska

W wojnie obronnej Pietrasiak walczył na P-11C w 122 eskadrze myśliwskiej. Niestety nie wiadomo na jakich maszynach wykonywał loty bojowe. Podobnie w kampanii francuskiej. Są zdjęcia Hawków z klucza Kosińskiego z DAT Bourges i jest lista Hawków z numerami wojskowymi, indywidualnymi i policyjnymi z tej jednostki. Wszystko to można znaleźć w Polskich Skrzydłach 44 o Curtissach Hawkach 75 autorstwa ś. p. Bartłomieja Belcarza, Roberta Gretzyngiera, Wojtka Matusiaka i Franciszka Strzelczyka. Niestety autorzy nie dotarli do informacji których samolotów używali poszczególni piloci. Możliwe, że w przeciwieństwie do liniowych Groupe de Chasse w kluczach DAT takich detali nie notowano.

Staż w dywizjonie 92

Spitfire Mk.Vb W3245, „Lincoln Imp”

Podczas służby w dywizjonie 92 Adolf Pietrasiak najczęściej używał Spitfira Mk.Vb W3245 “Lincoln Imp”. W zasadzie to był jego “osobisty” samolot, na którym wykonał 14 z wszystkich 24 lotów i uzyskał 4.5 z 6.5 zwycięstw w tej jednostce. Zachowało się nawet piękne zdjęcie tego samolotu ale… z placu fabrycznego przed dostarczeniem do dywizjonu 92. Niestety do dziś nie udało mi się ustalić, jaką literę indywidualną oznakowano W3245.

Napis fundacyjny (namalowany najprawdopodobniej kolorem żółtym) symbolizował fundusz miasta Lincoln założony przez radnego A. Bowera. Samolot został 18 maja 1941 przyjęty do 8 Maintenance Unit w Little Rissinton, a 24 czerwca 1941 przekazany do dywizjonu 92. Zbiegło się to mniej więcej z przybyciem do jednostki Adolfa Pietrasiaka i to on otrzymał ten samolot do dyspozycji jako “nówkę nie śmiganą”. Na tej właśnie maszynie Pietrasiak odniósł zwycięstwa w dniach 2 lipca 1941 (1 – 0 – 0), 4 lipca 1941 (1.5 – 0 – 0) i 9 lipca 1941 (2 – 0 – 0). Po odejściu Pietrasiaka do dywizjonu 308 na W3245 latało siedmiu innych pilotów 92 dywizjonu. Najwięcej, bo po sześć lotów operacyjnymi wykonali na nim P/O Ewen A. G. Bruce i Sgt Herbert Cox.

19 października 1941 samolot ten trafił do dywizjonu 222 w skrzydle North Weald. Po lądowaniu przymusowym z powodu awarii silnika, które miało miejsce 12 marca 1942 samolot trafił do remontu w zakładach Heston Aircraft. 5 lipca już naprawiony W3245 trafił do 6 Maintenance Unit w Brize Norton, a 4 sierpnia 1942 został przekazany USAAF do 4 Fighter Squadron 52 Fighter Group przygotowującego się do walk w Eglinton. Gdy 52 FG została przerzucona do Algierii jej samoloty pozostały w Wielkiej Brytanii. I tak 8 listopada, po powrocie na stan RAF W3245 został przekazany norweskiemu dywizjonowi 332, znowu do North Weald. 10 marca 1943 W3245 został przejęty przez kanadyjski dywizjon 411 w skrzydle Kenley. 30 kwietnia 1943 samolot został uszkodzony, a po naprawie 6 czerwca 1943 nasz samolot trafił do polskiego dywizjonu 315 w Hutton Cranswick. Dość szybko, bo 5 lipca 1943 W3245 przekazano do 3501 Servicing Unit w Cranfield. 19 lipca 1943 przejął go dywizjon 501 w Hawkinge. Od 14 listopada 1943 używał go nowozelandzki dywizjon 485. Tam posłużył długo, najpierw z lotniska w Drem, a potem z lotniska Hornchurch. 20 kwietnia 1944 przyjęto go do 6 Maintenance Unit w Brize Norton, gdzie dokonano w nim napraw i modyfikacji, po których 9 maja 1944 trafił znowu do USAAF, ale tym razem do rozpoznawczej 67 Tactical Reconaissance Group, gdzie piloci trenowali wspieranie wojsk lądowych przed inwazją w Normandii. 17 lipca 1944 W3245 wrócił do 6 MU w Brize Norton i odtąd nie służył już w jednostkach pierwszoliniowych. 27 września 1944 przekazano go do 33 Maintenance Unit w Lyneham, a 15 października 1944 przydzielono go do 1695 Flight, gdzie używano go do szkolenia strzelców bombowców symulowanymi atakami. Po dwóch wypadkach W3245 skasowano 4 września 1945 roku. W taki sposób Spitfire “Lincoln Imp” przeżył prawie o dwa lata swojego pierwszego “właściciela”, z którym przeżył chwile największej chwały.

Spitfire Mk.Vb R7195, „Holmewood I”, QJ-B

Na tym Spitfire Adolf Pietrasiak leciał tylko dwa razy, ale na nim 8 lipca odniósł on zwycięstwo nad Bf 109. Jest to też jedyny samolot Pietrasiaka, który jest dobrze i w miarę kompletny sposób obfotografowany.

Napis fundacyjny “Holmewood I” (namalowany najprawdopodobniej żółtą farbą) świadczył o sfinansowaniu go przez szeryfa hrabstwa Cambridgeshire J. A. Feldena, który pochodził z wioski Holmewood. Felden był 80 letnim kawalerem, który dorobił się niezłych pieniędzy i sfinansował z nich aż cztery Spitfiry. Jak sama nazwa wskazuje, R7195 był pierwszym z nich.

“Holmewood I” zaczął życie jako Spitfire Mk.Ib silnikiem Rolls Royce Merlin III. 23 marca 1941 został dostarczony dywizjonowi 92, ale już 7 kwietnia 1941 został podrzucony przez dowódcę dywizjonu S/Ldr Jamesa Rankina do Hucknall, gdzie wymieniono mu silnik na Rolls Royce 45 tym samym konwertując go do standardu Spitfire Mk.Vb.

Pierwszym “właścicielem” nowego samolotu był as F/O Cecil H. Saunders, który miał wtedy 3 zwycięstwa indywidualne i 2 zespołowe plus 2 uszkodzenia. Saunders nie odniósł na R7195 żadnych zwycięstw, ale później w Afryce zaliczy jeszcze dwa zwycięstwa pewne, trzy prawdopodobne i jedno uszkodzenie uzyskując miana asa myśliwskiego z 5.833 – 3 – 3 zwycięstwami. W sumie Saunders wykonał na R7195 aż 52 loty, ostatni 19 czerwca 1941. Potem Saunders przeszedł do dywizjonu 74, też w skrzydle Biggin Hill, gdzie jako Flight Lieutenant objął dowództwo nad jedną z eskadr.

Po Saundersie samolot przejął P/O Philip Leslie Irving Archer, który pierwszy lot na R7195 odbył już 10 maja 1941, ale dopiero od 19 czerwca 1941 “Holmewood I” stanie się jego osobistym samolotem. Archer nie miał wtedy jeszcze żadnych zwycięstw na koncie, ale to właśnie na R7195 uzyska pierwsze – Bf 109E zestrzelony 23 czerwca 1941. Potem, 9 lipca 1941 wykorzysta R7195 uzyskania trzeciego zwycięstwa – Bf 109F. Niestety po powrocie z tej właśnie misji rozbije “Holmewood I” na lotnisku w Lympne i R7195 trafi do remontu. Archer również uzyska miano asa z 6 zwycięstwami pewnymi i jednym uszkodzeniem. Niestety 17 czerwca 1943 zaginie w misji nad Ypres lecąc na Spitfire Mk.IX 421 dywizjonu RCAF.

Na R7195 latało też okazjonalnie kilku innych znanych pilotów i asów: dowódca skrzydła Adolf Gysbert “Sailor” Malan (28 – 3 – 16 zwycięstwa), piloci 92 dywizjonu Robert H. Holland (5.333 – 4 – 6), Charles B. F. Kingcome (9.166 – 5 – 13 zwycięstw), Jerrold Le Cheminant (5 – 1 – 2 zwycięstw), James Rankin (19.083 – 3 – 16), Trevor Sidney Wade (7.75 – 6 – 3 zwycięstw) oraz oczywiście nasz bohater Adolf Pietrasiak, który na “Holmewood I” odniósł swoje trzecie indywidualne zwycięstwo.

Po kraksie, w której Leslie Archer rozbił Spitfira R7195, trafił on do naprawy. Do służby wrócił dopiero 17 kwietnia 1942, kiedy to przekazano go do 129 dywizjonu. Tam znowu go uszkodzono i 18 sierpnia 1942, a uszkodzenie sklasyfikowano do kategorii B, czyli wymagające naprawy przekraczającej możliwości warsztatów w jednostce. 12 listopada 1942 podczas lądowania złożyła mu się goleń podwozia i pilot N. A. Rushmere przyziemił na brzuchu. Po ponownych naprawach 19 lutego 1943 przydzielono go do 66 dywizjonu. 24 maja 1943 przekazano do do zakładów Vickers Armstrong w South Marston do wykonania szeregu modyfikacji, w tym układu paliwowego i zamontowania IFF Mk.III. 28 października trafił do 501 dywizjonu, gdzie uzyskał oznaczenia “SD-E” i został prawdopodobnie osobistą maszyną P/O F. J. Vida. 28 października 1943 Vid znowu uszkodził R7195, ale nie odniósł żadnych obrażeń. Jednak 24 marca 1944 Vid wystartował nim do rozpoznania warunków pogodowych i zaginął. Możliwe, że nasz Spitfire spoczął gdzieś na dnie ze swoim ostatnim pilotem.

Spitfire Mk.Vb, W3128

I na tym Spitfire Adolf Pietrasiak leciał tylko dwa razy, ale i na nim odniósł zwycięstwo nad Bf 109, tyle że dokonał tego 11 lipca 1941. Było to jego szóste zwycięstwo indywidualne, a zarazem ostatnie zwycięstwo w szeregach dywizjonu 92. 

Spitfire W3128 został oblatany 23 kwietnia 1941, a dzień później został dostarczony z zakładów Vickers Armstrong Supermarine w Eastleigh do 6 Maintenance Unit w Brize Norton. Do dywizjonu 92 trafił 11 maja 1941. Tu został osobistym samolotem dowódcy eskadry F/Lt Charlesa B. F. “Briana” Kingcome, który wykonał na nim 30 lotów bojowych. “Brian” Kingcome był asem z Bitwy o Anglię i zakończy wojnę z wynikiem 9,17 – 5 – 13 zwycięstwa, ale żadnych z nich nie odniósł na W3128. Oprócz Kingcoma na tym Spitfirze odbywało loty bojowe 15 innych pilotów dywizjonu 92, w tym asowie James Rankin, Neville F. Duke, Philip L. I. Archer i oczywiście Adolf Pietrasiak.

23 sierpnia 1941 Spitfire W3128 przekazano Air Service Training, a 22 listopada 1941 wrócił on do służby liniowej w dywizjonie 266. 27 kwietnia 1942 trafił do dywizjonu 610, gdzie dostał oznakowanie “DW-B”. Od 17 lipca 1942 służył w dywizjonie 93. Potem od 3 września 1942 do 30 czerwca 1943 był odstawiony do fabryk Scottish Aviation i Vickers Armstrong Supermarine, gdzie przeszedł szereg modyfikacji. Najprawdopodobniej to tam zmodyfikowano do standardu  LF Mk.Vb. Po wykonaniu przeróbek Spitfire W3128 trafił do kanadyjskiego dywizjonu 416, 18 kwietnia 1944 do dywizjonu 130 i 21 listopada do 1696 Flight – eskadry szkolącej załogi bombowców w obronie przed myśliwcami. Po zakończeniu służby przeszedł w firmie Reid and Sigrist Ltd remont kapitalny, po czym 11 września 1947 został sprzedany Portugalii i przyjęty tam do eksploatacji z nowym numerem seryjnym 68.

Spitfire Mk.Vb, W3248, “Letchworth”

NIE! Na tym Spitfire Adolf Pietrasiak nigdy nie latał. W skądinąd doskonałej książce Christophera Shoresa “Aces High” autor umieścił informację, że pierwsze zwycięstwa w 92 dywizjonie z 2 i 4 lipca 1941 roku Adolf Pietrasiak odniósł na Spitfire W3248. To jest pomyłka i zostało to zresztą skorygowane w “Aces High II”, ale nie każdy ma tę drugą, uzupełniającą część, więc na wszelki wypadek to zaznaczam. Jak już to opisałem wcześniej pierwsze zwycięstwa Pietrasiak zaliczył na “swoim” W3245 “Lincoln Imp”.

Samolot ten nigdy nie służył w dywizjonie 92. W czasie, gdy Pietrasiak odbywał staż w “East India Squadron” Spitfire był na stanie dywizjonu 611 ze skrzydła Hornchurch i zarówno 2, jak i 4 lipca wykonywali na nim loty piloci z tej jednostki.

Pomyłka może wynikać z faktu, że w księdze operacyjnej dywizjonu pojawia się wpis, że podczas Circusa 28 Pietrasiak leciał W3248, wylądował nim w Manston, a potem z Manston do Biggin Hill wrócił “swoim” W3245. Jest to z całą pewnością pomyłka maszynisty, który wcisnął “8” zamiast “5”. W zestawieniu samolotów biorących udział w Circusie 28 brakuje zresztą W3245, a potem pojawia się informacja, że z tego Circusa z Manston W3245 już wraca.

Poza Spitfirami W3245, W3128 i R7195 Pietrasiak wykonywał okazyjnie loty operacyjne na przerobionych z Mk.I na Mk.V R5751, R6761, R7346 oraz z nowszego W3265.

Dywizjon 308 w 1941 roku

Spitfire Mk.IIb, P8318

Podczas pierwszego okresu służby w dywizjonie 308 Adolf Pietrasiak wykonał pięć lotów bojowych i wszystkie na Spitfire Mk.IIb P8313. Na tym Spitfirze odniósł 19 sierpnia 1941 swoje ostatnie zwycięstwo powietrzne i nim zderzył się z Sgt Ernestem Watolskim wyskakując ze spadochronem nad Francją. 

Samolot ten był wyprodukowany przez fabrykę Castle Bromwich jak wszystkie inne Spitfiry Mk.II. 2 kwietnia 1941 trafił do 24 Maintenance Unit w Tern Hill. Jego pierwszym przydziałem operacyjnym był dywizjon 145 w skrzydle Tangmere, gdzie dostarczono go 12 maja 1941. 14 lipca 1941 przejął go dywizjon 308.

W “trzysta ósmym” P8318 wykonał 13 lotów operacyjnych. Oprócz Pietrasiaka latało na nim sześciu pilotów, między innymi dowódca skrzydła W/Cdr John A. Kent i dowódca dywizjonu S/Ldr Marian Pisarek. 14 sierpnia 1941 uzyskał na nim dwoje dziewiąte indywidualne zwycięstwo powietrzne – Bf 109 zestrzelony w okolicach St Omer.

Dywizjon 317 w 1942 roku

Księgi operacyjne dywizjonu 317 wskazują, że Adolf Pietrasiak nie wykonał w tej jednostce ani jednego lotu operacyjne. Niestety “Wilniucy” nie rejestrowali lotów nie bojowych i nie wiadomo, na jakich Spitfirach Adolf Pietrasiak mógł latać.

Dywizjon 308 w 1943 roku

Podczas swojej ostatniej tury bojowej w dywizjonie 308 Adolf Pietrasiak wykonał 13 lotów operacyjnych. Pierwsze 11 lotów zaliczył na różnych Spitfirach Mk.V, a ostatnie 2 na Spitfirach Mk.IX. Najwyraźniej nie miał on swojego “osobistego” samolotu, bo latał między innymi na Mk.Vb o numerach (EP660, EP680, EP864, ??175, ??367, ??660). W listopadzie 1943 dywizjon 308 przestał notować numery seryjne samolotów, na których wykonywany loty. Wiadomo tylko, że do swojego ostatniego, nomen omen trzynastego lotu bojowego w “trzysta ósmym” Pietrasiak zabrał Spitfira Mk.IX MA584 ZF-V.